Burn-out is een hot topic op de werkvloer. Iedereen praat erover, maar vooral als het gaat om medewerkers. Ook directeuren en leidinggevenden zijn kwetsbaar voor burn-out, en misschien wel meer dan je denkt. Uit recent onderzoek blijkt dat bijna één op de vijf werknemers in Nederland te maken heeft met burn-outklachten, een stijging van 14,4% in 2014 naar 19% in 2024. Maar hoe zit het met degenen die aan de top staan? Wat weten we eigenlijk over burn-out onder leidinggevenden?
Wat is bekend over burn-out onder directeuren?
Vreemd genoeg is er relatief weinig specifiek onderzoek gedaan naar burn-out onder directeuren. Terwijl er voor medewerkers talloze cijfers en preventieprogramma’s zijn, blijft de mentale gezondheid van leidinggevenden vaak onbesproken. Toch is het probleem urgent: teams waarvan de leidinggevende juist getraind is in het herkennen van stresssignalen, kennen maar liefst 30% minder langdurig verzuim. Dat zegt genoeg over de impact die een leidinggevende heeft als het gaat om tijdig herkennen van stress, dus ook op de hele organisatie.
Maar waarom wordt dit onderwerp zo vaak overgeslagen? Directeuren tonen in de regel minder snel hun kwetsbaarheid, zoeken minder steun, en voelen zich vaak alleen verantwoordelijk voor het welzijn van anderen, en niet voor dat van henzelf.
De drie grootste oorzaken van burn-out bij leidinggevenden
In mijn coachingpraktijk zie ik patronen die specifiek spelen bij directeuren en leidinggevenden. Dit zijn de belangrijkste oorzaken:
1. Hoge werkdruk en verantwoordelijkheid
Directeuren dragen de eindverantwoordelijkheid, voor medewerkers, resultaten, en de toekomst van het bedrijf. Dat brengt met zich mee:
- Continu hoge mentale belasting: Altijd ‘aan’ staan, ook buiten kantooruren.
- Moeilijk loslaten: Werk blijft in je hoofd, zelfs als je thuis bent.
- Eenzaamheid aan de top: Het gevoel dat ‘niemand echt begrijpt wat ik draag’.
2. Langdurige stress en gebrek aan herstel
Burn-out ontstaat niet van de ene op de andere dag. Voor leidinggevenden is het vaak een sluipend proces:
- Lange werkdagen: Avonden, weekend, er is altijd ‘nog iets’ te doen.
- Niet kunnen afschakelen: Zelfs tijdens vrije tijd draait het hoofd door.
- Geen ruimte voor zelfzorg: Reflectie, ontspanning of gewoon even niets doen komt op de tweede plaats.
3. Gebrek aan steun of sparringpartners
Leidinggeven kan eenzaam zijn. Veel directeuren ervaren:
- Beperkte mogelijkheden om zorgen te delen: Binnen de organisatie is er vaak geen veilige plek om twijfels te uiten.
- Raad van Toezicht of aandeelhouders worden vaak ervaren als ‘controleurs’: Zij zijn niet de vertrouwenspersonen die je nodig hebt.
Signalen van burn-out: herken jij ze bij jezelf of anderen?
Burn-out uit zich niet alleen in vermoeidheid. Let vooral ook op deze signalen bij jezelf, je partner, collega of leidinggevende:
- Cynisme of afstandelijkheid: Geen plezier meer in het werk, emotionele afwezigheid.
- Verminderde besluitvaardigheid: Moeite met keuzes maken, concentratieproblemen.
- Emotionele uitputting: Gevoel van leegte, prikkelbaarheid, of juist emotieloosheid.
- Lichamelijke klachten: Slapeloosheid, hartkloppingen, hoofdpijn, of een constant vermoeid gevoel.
Wat kun je doen? Tips voor leidinggevenden (en hun omgeving)
Gelukkig is burn-out niet onvermijdbaar. Als leidinggevende kun je zelf het verschil maken, en ook voor je team:
- Leer je grenzen kennen: Plan bewust momenten van rust in, ook als je agenda vol staat.
- Zoek een sparringpartner: Een coach, mentor of vertrouwenspersoon buiten de organisatie kan helpen om dingen in perspectief te zien.
- Creëer een cultuur van openheid: Laat zien dat kwetsbaarheid mag – dat maakt het voor anderen ook makkelijker om hulp te vragen.
- Investeer in preventie: Organisaties die mentale gezondheid serieus nemen, zien minder verzuim en hogere betrokkenheid.
Laat burn-out geen taboe zijn
Burn-out is geen teken van zwakte, maar van langdurige overbelasting. Als leidinggevende mag je ook mens zijn, met goede en mindere dagen. Het beginsel is simpel: zorg eerst voor jezelf, zodat je ook voor anderen kunt zorgen.
Herken je deze signalen bij jezelf of in je omgeving? Neem contact met me op. In mijn coachingsessies help ik je om balans te vinden, grenzen te stellen, en een gezonde werkcultuur te creëren – waarin leiderschap en welzijn hand in hand gaan.
Bronnen: TNO, CBS, SBVitaalgroep, Zorgkrant
